Voeding
Afdichtingen
Een afdichting in de voedingsmiddelenindustrie moet drie dingen aankunnen: je product, je reiniging (CIP/SIP) en de eisen voor contact met voedingsmiddelen. Ze moeten een betrouwbare afdichting bieden, gemakkelijk te reinigen zijn en bestand zijn tegen de dagelijkse productieroutines en reinigingscycli. EPDM is de gangbare keuze bij water, stoom en CIP. Bij vetten en oliën kies je NBR of FKM, want EPDM is daar minder bestand tegen.
De afdichtingen bij Heleon Group zijn ontworpen voor hygiënische productieomgevingen waar continuïteit en voedselveiligheid voorop staan. Ze zijn geschikt voor gebruik in leidingen, tanks en processystemen en dragen bij aan een stabiel en onderhoudsarm productieproces. Afdichtingen heten in de praktijk ook pakkingen of dichtingen.
Waar afdichtingen in je lijn zitten
Afdichtingen zitten overal waar je een verbinding demonteerbaar maakt: tussen koppelingen (DIN 11851, DIN 11853/11864, Tri-Clamp), flenzen, en in afsluiters zoals vlinderkleppen. Dat zijn de plekken waar product, stoom en reinigingsmiddel langskomen. Een afdichting die niet bij je medium past, is een zwakke plek in een hygiënische lijn.
Hoe kies je een afdichting?
Een afdichting kies je in twee stappen. Eerst bepaalt je koppeling welk type en welke maat past. Daarna bepaalt je proces (medium, temperatuur en reiniging) welk materiaal je kiest.
Stap 1: het type dat bij je koppeling past
Elke koppeling heeft een eigen afdichting. Het type en de maat moeten passen.
| Koppeling | Dichting | Let op |
|---|---|---|
| DIN 11851 | D-ring of D-ring met lip, in EPDM, NBR, FKM, silicone of PTFE | Kies op nominale maat en uitvoering |
| Tri-Clamp | Tri-Clamp-pakking in de reeks DIN, INCH of ISO | De reeks moet bij je buismaat passen |
| DIN 11853 / 11864 | O-ring, in EPDM, FKM (Viton), PTFE, HNBR of silicone | Kies op nominale maat en uitvoering van je koppeling |
| Flenzen | Flensdichting | Kies op norm en drukklasse |
| Vlinderklep | Klepafdichting in EPDM, FKM of silicone | Afhankelijk van medium en temperatuur |
Stap 2: het materiaal dat bij je proces past
Dit is een startpunt. Controleer de bestendigheid altijd voor je eigen medium, concentratie en temperatuur.
| Je proces | Kies | Waarom, en waar je op let |
|---|---|---|
| Water, stoom, koeling, CIP met loog of zuur (ook dranken en zuivel) | EPDM | Sterk in heet water, stoom en CIP-reiniging (loog, zuur, perazijnzuur). Minder bestand tegen oliën en vetten |
| Vetten, oliën, vlees- of visproducten | NBR (food-grade) of FKM | EPDM valt hier af. NBR is beperkter bij heet CIP en stoom, afhankelijk van de compound |
| Hoge temperatuur of agressieve media | FKM of PTFE-gebaseerd | FKM is sterk bij hoge temperaturen, maar bij heet CIP met loog vaak niet de eerste keuze. PTFE is chemisch vrijwel inert, maar geen elastomeer en dus minder veerkrachtig |
| Stoom of SIP met grote temperatuurwisselingen | Tuf-Steel® of Gylon® Bio-Pro® | Vormvast, weinig koude vloei |
| Hete olie of frituur | Tuf-Steel® | Volgens de fabrikant geschikt |
| Statische afdichting, brede temperatuurrange | Silicone | Flexibel. Geschiktheid voor vet hangt af van de compound, minder geschikt bij mechanische slijtage |
Zijn je vereisten met elkaar in strijd, bijvoorbeeld bij een CIP-proces waarbij zowel vet als hete loog wordt gebruikt? Vraag in dergelijke gevallen om advies.
Afdichtingen in ons assortiment
Tuf-Steel®
Tuf-Steel® is een Tri-Clamp-afdichting die is gemaakt van een 50/50-mengsel van ongepigmenteerd PTFE en 316L-roestvast staal. Standaard PTFE geeft geleidelijk mee onder druk- en temperatuurverschillen (kruip en koude vloei) en kan gaan lekken. De roestvaststalen vulstof zorgt ervoor dat de afdichting zijn vorm behoudt. Tuf-Steel® is bovendien compressiegecontroleerd: de afdichting wordt niet in de buis gedrukt door de klem, waardoor de doorstroming niet wordt belemmerd.
Tuf-Steel® kan worden gebruikt bij temperaturen van ongeveer −200 tot +288 °C, behoudt zijn afdichting bij aanzienlijke temperatuurverschillen en is ontworpen voor toepassingen met stoom, SIP en WFI. De fabrikant garandeert 500 CIP/SIP-cycli. Kies voor Tuf-Steel® wanneer stoom, hoge temperaturen of aanzienlijke temperatuurverschillen vereist zijn.
Tuf-Flex®
Tuf-Flex® combineert twee materialen in één afdichting. Het oppervlak dat in contact komt met het medium bestaat uit PTFE, dat volledig is bevestigd aan een binnenkern van EPDM. Hierdoor beschikt de afdichting over de chemische bestendigheid van PTFE en de veerkracht van een elastomeer. Aangezien de PTFE-laag de EPDM-kern afschermt, komen er geen extraheerbare stoffen of deeltjes uit het elastomeer vrij.
Tuf-Flex® is ontworpen voor biofarmaceutica, ultrazuiver water, WFI en veeleisende toepassingen in de voedingsmiddelen- en drankenindustrie, waaronder CIP/SIP.
Gylon® Bio-Pro®
Gylon® Bio-Pro® van Garlock is een Tri-Clamp-pakking van gemodificeerd, geherstructureerd PTFE. Hij is voorgevormd en spanningsgecontroleerd, zodat hij niet in de buis uitsteekt en niet koud vloeit. Volgens Garlock is hij bruikbaar van −210 tot +260 °C, bestand tegen SIP en CIP, en blijft hij afdichten bij trillingen, scheef staande flenzen en grote temperatuurverschillen. De maten volgen onder meer DIN 32676, ISO 2852, SMS 3019 en ASME BPE.
Volgens de fabrikant is Tuf-Flex® ontworpen voor veeleisende toepassingen in de voedingsmiddelen- en drankenindustrie, waaronder CIP/SIP. Kies Tuf-Flex® als je de chemische bestendigheid van PTFE wilt in een afdichting die kan meegeven.
PTFE
Een gewone PTFE-pakking is volgens Rubber Fab de keuze als je geen veerkracht of flexibiliteit bij lage temperaturen nodig hebt. Hij heeft weinig extractables, neemt weinig op, is zeer bestand tegen procesvloeistoffen en kan in water en stoom lang meegaan. Bij grote temperatuurwisselingen is hij minder geschikt, omdat PTFE kruipt en koud vloeit.
Silicone
De uithardingsmethode bepaalt wat er uit een pakking kan loskomen. Bij elastomeren bepaalt de uithardingsmethode wat er uit de afdichting kan loskomen. Volgens Rubber Fab is platina-uitharding het gunstigst bij silicone en peroxide-uitharding bij EPDM. Zwavel-uitgeharde elastomeren kunnen de samenstelling van het medium aantasten. Volgens Rubber Fab is platinasilicone de keuze in hygiënische watersystemen als PTFE niet kan, bijvoorbeeld omdat de koppelingen sterk scheef staan, of omdat de extra kosten van hogedrukklemmen niet opwegen tegen de langere levensduur van PTFE. Silicone past bij statische afdichtingen waar geen slijtage speelt.
EPDM en FKM (Viton)
EPDM-pakkingen van Rubber Fab zijn peroxide-uitgehard en bruikbaar van ongeveer −34 tot +149 °C. FKM is (volgens Rubber Fab) bruikbaar van ongeveer −34 tot +204 °C en geschikt voor langdurige hoge temperaturen en stoom. Omdat elastomeren verslechteren, adviseert Rubber Fab om de levensduur mee te nemen en een preventief onderhoudsprogramma te hanteren.
NBR (Buna)
NBR is in voedingstoepassingen gangbaar vanwege zijn bestendigheid tegen vetten en oliën. Bij heet CIP en stoom is het beperkter, afhankelijk van de compound.
O-ringen
O-ringen dichten onder meer DIN 11853- en DIN 11864-koppelingen af. Heleon Group levert o-ringen in EPDM, FKM (Viton), PTFE, HNBR en silicone. Voor de materiaalkeuze gelden dezelfde regels als hieronder: EPDM voor water, stoom en CIP, FKM bij vet en olie. HNBR is een gehydrogeneerde variant van NBR, vraag advies voor je medium. Voor farmatoepassingen zijn USP Class VI-uitvoeringen leverbaar.
Waarom lekt mijn afdichting steeds opnieuw?
Een falende afdichting wijst vaak op iets anders dan de afdichting zelf. Het is een zacht onderdeel in een roestvast stalen verbinding en laat daardoor vaak als eerste zien dat er iets niet klopt: een materiaal dat niet bij je medium past, een reiniging die heter of sterker is dan de afdichting aankan, temperatuurwisselingen waar het materiaal niet tegen kan, of een montage waarbij hij te hard is aangedraaid of niet recht zit. Vervang je hem door precies dezelfde, dan krijg je dezelfde klacht terug.
Kijk daarom eerst naar wat er in je lijn gebeurt: welk medium, welke reiniging (middel, concentratie en temperatuur), welke temperaturen en hoe de afdichting is gemonteerd. Pas als die combinatie klopt, is een andere afdichting de oplossing. Heleon Group helpt je graag bij het kiezen van de juiste oplossing.
Veelgestelde vragen
Welk materiaal is geschikt voor afdichtingen in de voedingsmiddelenindustrie?
Meestal EPDM, FKM, silicone, NBR of PTFE, afhankelijk van medium, temperatuur en reiniging. EPDM is gangbaar bij water, stoom en CIP. Bij vetten en oliën kies je NBR of FKM.
Wat is Tuf-Steel®?
Tuf-Steel® is een Tri-Clamp-pakking van PTFE met 316L roestvast staal. Het staal houdt de pakking vormvast, waar gewoon PTFE bij temperatuurwisselingen gaat kruipen en koud vloeien. Daarom zet je hem in bij stoom, SIP en hoge temperaturen. Tuf-Steel® is een merk van Rubber Fab.
Wat is het verschil tussen EPDM en FKM?
EPDM is sterk in heet water, stoom en CIP, maar minder bestand tegen oliën en vetten. FKM is sterk in vetten, oliën, hoge temperaturen en agressieve media. Bij heet CIP met loog is FKM vaak niet de eerste keuze.
Welke afdichting past bij een DIN 11851-koppeling?
Een D-ring of D-ring met lip, in EPDM, NBR, FKM, silicone of PTFE. Kies op nominale maat en op je medium.
Wat is het verschil tussen Tuf-Flex® en Tuf-Steel®?
Tuf-Flex® heeft een PTFE-contactvlak op een EPDM-kern: chemisch bestendig en veerkrachtig, ontworpen voor CIP/SIP. Tuf-Steel® is een mengsel van PTFE en 316L roestvast staal: weinig koude vloei, ontwikkeld voor stoom en hoge temperaturen.
Wat betekent EU 1935/2004-conform voor een afdichting?
Het materiaal mag de gezondheid niet in gevaar brengen en de smaak of geur van het voedsel niet beïnvloeden.
Hoe vaak moet je afdichtingen vervangen?
Er is geen vaste termijn. Inspecteer bij elke demontage, vervang beschadigde afdichtingen en leg het interval vast in je onderhoudsplan. Bewaar reservedichtingen droog, koel en uit het licht.
Wat is het verschil tussen een pakking en een afdichting?
In de praktijk gebruikt men ze door elkaar. Pakking verwijst meestal naar een platte of ringvormige dichting tussen twee vlakken, afdichting is de bredere term.
Advies of bestellen
Bekijk onze afdichtingen voor voeding en bestel ze in de webshop, of neem contact op als je twijfelt tussen materialen.